Aktywiści Inicjatywy Dzikie Karpaty i Greenpeace Polska protestowali przed siedzibą Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Rzeszowie. Domagają się przyspieszenia prac nad nowymi rezerwatami przyrody na Podkarpaciu. Ich zdaniem najcenniejsze fragmenty Puszczy Karpackiej wciąż nie doczekały się odpowiedniej ochrony. RDOŚ zapewnia, że prace trwają, ale nie zamierza pomijać głosu lokalnych społeczności.
Reklama
W piątek, 13 listopada, o godzinie 15:00 przed budynkiem Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Rzeszowie zgromadzili się przedstawiciele Inicjatywy Dzikie Karpaty i Greenpeace Polska. Na miejscu pojawili się z podobiznami karpackich zwierząt, m.in. niedźwiedzia brunatnego, wilka, rysia, żbika i sóweczki. Przynieśli również tabliczki z nazwami rezerwatów, które ich zdaniem od lat czekają na ustanowienie.

Protestujący skandowali „Do roboty!” oraz „RDOŚć czekania na nowe rezerwaty!”. Przekazali również apel do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska Sławomira Serafina, podpisany przez 59 organizacji społecznych i przyrodniczych.
– Czas na rozmowy się skończył. Teraz jest czas na działania! – przekonywali aktywiści.
Jak wyjaśniali organizatorzy, dyrektor RDOŚ zaprosił do środka zarówno delegację, jak i pozostałych uczestników protestu. Nie skorzystali jednak z zaproszenia. Ich celem było nagłośnienie problemu, a nie kontynuowanie rozmów, które w ich ocenie nie przyniosły dotąd oczekiwanych rezultatów.
15 rezerwatów na liście postulatów
Organizacje domagają się przyspieszenia prac nad 15 projektowanymi rezerwatami w Bieszczadach i na Pogórzu Przemyskim. Wśród najważniejszych wymieniają Reliktową Puszczę Karpacką, Las Bukowy pod Obnogą, Przełom Wołosatego i Widełki, Zakole Sanu, Las Olbrzymów oraz Rysi Las.
Reklama
Szczególne znaczenie ma projekt Reliktowej Puszczy Karpackiej. Proponowany rezerwat miałby objąć około 8500 hektarów na obszarze części planowanego Turnickiego Parku Narodowego.
Według przyrodników Puszcza Karpacka należy do najcenniejszych kompleksów leśnych w Polsce. Zachowały się tam naturalne fragmenty lasów, będące ostoją m.in. niedźwiedzi, wilków, rysi i żbików.
Greenpeace zwraca przy tym uwagę na niewielkie postępy w realizacji rządowej obietnicy objęcia ochroną 20 proc. najcenniejszych lasów. Według danych przywoływanych przez organizację obecnie chronionych jest około 5 proc. lasów publicznych w Polsce, a większość tych terenów była objęta ochroną jeszcze przed 2023 rokiem.

Postulaty przedstawiał między innymi Łukasz Łuczaj, pochodzący z Krosna Profesor, botanik i etnobotanik, wykładowca Uniwersytetu Rzeszowskiego, badacz dzikich roślin jadalnych, wyróżniony w 2018 roku tytułem Etnobotanika Roku przez Królewskie Ogrody Botaniczne Kew w Londynie, w 2026 roku wybrany na prezydenta międzynarodowego Society for Ethnobotany.
Reklama
RDOŚ: prace trwają, potrzebne są konsultacje
Protest odbył się w momencie, gdy Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska prowadzi kolejną turę konsultacji dotyczących nowych rezerwatów.
Jak informował rzecznik RDOŚ Łukasz Lis, od 2025 roku trwa weryfikacja propozycji zgłoszonych na tzw. shadow list, czyli zestawieniu potencjalnych nowych obszarów chronionych. W proces zaangażowani są m.in. leśnicy, samorządy i mieszkańcy.

RDOŚ przekonuje, że spotkania terenowe pozwalają poznać obawy lokalnych społeczności. Część mieszkańców obawia się bowiem, że utworzenie rezerwatu oznaczać będzie ograniczenie dostępu do lasów lub utrudnienia w dotychczasowym korzystaniu z tych terenów.
Rzecznik zwraca również uwagę, że projekt Reliktowej Puszczy Karpackiej, obejmujący tysiące hektarów, jest przedsięwzięciem znacznie większym niż typowe rezerwaty przyrody. Podkreśla przy tym, że część tego obszaru jest już objęta innymi formami ochrony, m.in. w ramach sieci Natura 2000 i parków krajobrazowych.
Według informacji przekazanych przez RDOŚ dyrekcja liczy na utworzenie do końca 2026 roku 11 nowych rezerwatów oraz powiększenie rezerwatu Źródliska Jasiołki. Łączna powierzchnia planowanych zmian ma wynieść około 1869 hektarów.
Konsultacje jeszcze trwają
Obecna, druga tura konsultacji społecznych obejmuje sześć proponowanych rezerwatów: Biel, Malinów, Matecznik Niedźwiedzia (Górny), Papiernię, Ponurek oraz Zagłębek.
Uwagi do przedstawionych propozycji można przesyłać do RDOŚ w Rzeszowie do 23 listopada 2026 roku. Dokumentacja, mapy i formularz do zgłaszania opinii są dostępne na stronie internetowej dyrekcji.

Spór o nowe rezerwaty pokazuje, że ochrona najcenniejszych fragmentów podkarpackiej przyrody pozostaje aktualnym wyzwaniem. Z jednej strony organizacje przyrodnicze domagają się konkretnych decyzji i wskazują na wieloletnie oczekiwanie na ochronę części obszarów. Z drugiej strony RDOŚ przekonuje, że prowadzi prace i chce uwzględniać stanowisko mieszkańców.
Dla przyrody najważniejsze będzie jednak to, czy za kolejnymi zapowiedziami i konsultacjami pójdą wreszcie konkretne decyzje.
Fot. Paweł Karst

