Rok 2026 został ogłoszony w Siłach Zbrojnych RP Rokiem Generała Broni Tadeusza Jordan-Rozwadowskiego. Inicjatywa Ministerstwa Obrony Narodowej i Sztabu Generalnego ma przypomnieć postać jednego z najważniejszych współtwórców odrodzonego Wojska Polskiego. W październiku przed siedzibą Sztabu Generalnego w Warszawie odsłonięto również pomnik generała.
Reklama
To dobry moment, by przypomnieć go właśnie 11 listopada. Odzyskanie niepodległości nie było bowiem dziełem jednego człowieka, choć w powszechnej pamięci historycznej często dominuje nazwisko Józefa Piłsudskiego.
Generał, który budował niepodległość
Tadeusz Jordan-Rozwadowski (1866–1928) był zawodowym oficerem, generałem armii austro-węgierskiej, a następnie Wojska Polskiego. W październiku 1918 roku Rada Regencyjna powierzyła mu stanowisko szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Zajął się organizacją struktur dowodzenia odradzającej się armii.
Później dowodził Armią „Wschód” w walkach o Lwów, a w 1920 roku, ponownie jako szef Sztabu Generalnego, odegrał istotną rolę w przygotowaniu i realizacji planów Bitwy Warszawskiej. Według opracowań IPN był autorem planu polskiego kontrnatarcia i głównym koordynatorem bitwy.
Historia generała ma także tragiczny epilog. Podczas zamachu majowego w 1926 roku stanął po stronie legalnych władz państwa i dowodził obroną konstytucyjnego rządu. Po przegranej został aresztowany i przez ponad rok więziony w ciężkich warunkach, bez udowodnienia stawianych mu zarzutów. Zmarł w październiku 1928 roku, niedługo po odzyskaniu wolności.
11 listopada w Krośnie – bez przemówień
Tegoroczne miejskie obchody Narodowego Święta Niepodległości rozpoczęła uroczysta msza w intencji Ojczyzny w Bazylice Kolegiackiej. Następnie uczestnicy przeszli na Rynek, gdzie przy pomniku Marszałka Józefa Piłsudskiego odbyły się uroczystości patriotyczne.
Reklama
Nie zabrakło Apelu Poległych i salwy honorowej. W tym roku całkowicie zrezygnowano natomiast z okolicznościowych przemówień. Na zakończenie prezydent Piotr Przytocki podziękował wszystkim za przybycie i udział w uroczystości, wymieniając żołnierzy, harcerzy, poczty sztandarowe oraz orkiestrę.
To akurat decyzja, którą można ocenić pozytywnie. W czasach silnych napięć społecznych i politycznej polaryzacji ograniczenie wystąpień i deklaracji, które mogłyby stać się kolejnym przedmiotem sporów, wydaje się rozsądnym rozwiązaniem. Święto Niepodległości powinno być przede wszystkim okazją do wspólnego upamiętnienia historii, a nie kolejną przestrzenią politycznej rywalizacji.
Chichot historii, czyli: „daj jakieś zdjęcie z Piłsudskim”?
Jest w tym wszystkim pewna ironia. Mamy Rok Rozwadowskiego, przypominający o zasługach generała dla odzyskania i obrony niepodległości, a krośnieńskie obchody 11 listopada odbyły się pod pomnikiem Józefa Piłsudskiego, który pozbawił go honorów i zdrowia.
Ale jest jeszcze coś. Na zaproszeniu na tegoroczne miejskie uroczystości wykorzystano fotografię z zamachu majowego! Zdjęcie przedstawia Józefa Piłsudskiego w otoczeniu oficerów na moście Poniatowskiego w Warszawie 12 maja 1926 roku, w pierwszym dniu przewrotu. Nie jest to więc fotografia związana z odzyskaniem niepodległości, lecz z zamachem stanu przeciwko legalnym władzom II Rzeczypospolitej.
Reklama
Właśnie wtedy generał Tadeusz Jordan-Rozwadowski stanął po przeciwnej stronie niż Piłsudski, w obronie konstytucyjnego rządu. Po przegranej został aresztowany i przez ponad rok więziony w ciężkich warunkach. Represje wobec przeciwników politycznych obozu sanacyjnego trwały również w kolejnych latach. Wśród ich ofiar znalazł się między innymi Wincenty Witos, trzykrotny premier, jeden z ojców polskiej niepodległości i obrońca Polski w 1920 roku, osadzony w twierdzy brzeskiej.
Trudno o bardziej przewrotny dobór fotografii w Roku Rozwadowskiego, choć zapewne było to bardzo nieumyślne.
Zobaczcie zdjęcia z uroczystości
