„Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi w swej godności i w swych prawach”, tak mówi Artykuł 1 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Czy więc potrzebujemy specjalnego Dnia, żeby przypominać, że osoby z niepełnosprawnością intelektualną są LUDŹMI i godność jest ich nienaruszalnym prawem?
W Polsce Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną obchodzimy od 1999r. Inicjatorem tych obchodów jest najczęściej Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną (PSONI), które organizuje tego dnia różnorodne wydarzenia, marsze i kampanie edukacyjne.
W Krośnie działa Koło Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, o którego historii możecie przeczytać tutaj: https://www.psonikrosno.org.pl/o-nas/historia-stowarzyszenia.html?view=article&id=389.
Niepełnosprawność, zwłaszcza ta intelektualna przez lata stanowiła społeczne tabu. Niejednokrotnie osoby przez społeczeństwo (ale również w prawie i medycynie) nazywane upośledzonymi były ukrywane przed światem, a posiadanie „takiego” dziecka było dla rodzin powodem do wstydu, a nawet było postrzegane jako kara boża.
Obecnie, głównie dzięki działaniom organizacji takich jak PSONI obecność osób z niepełnosprawnością w społeczeństwie jest normalizowana. Istnieje też co raz więcej możliwości systemowego wsparcia, zarówno dla tych osób, jak również dla ich rodzin. Powstają szkoły, przedszkola, warsztaty terapii zajęciowej czy zakłady aktywności zawodowej, gdzie osoby z niepełnosprawnością mogą uczyć się i pracować. To bardzo ważne, zwłaszcza gdy mówimy o ich prawie do godności. Powstają również tzw mieszkania treningowe czy wspomagane oraz inne tego typu miejsca, w których jest możliwość nauki „normalnego” życia i funkcjonowania w społeczeństwie.
W Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich, możemy przeczytać o planach zastąpienia instytucji ubezwłasnowolnienia systemem wspieranego podejmowania decyzji. Wprowadzenie takiego systemu byłoby symbolem zmiany postrzegania osób z niepełnosprawnościami przez państwo i władze publiczne.
W Konstytucji każdy człowiek ma zagwarantowane prawo do godności i równego traktowania, cieszą więc każde rozwiązania, które te zapisy wprowadzają w życie.
Art. 30.: Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych.
Art. 32. :
- Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
- Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
Czy więc Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną jest potrzebny?
Jest potrzebny, bo choć świadomość na temat niepełnosprawności intelektualnej i potrzeb osób z taką niepełnosprawnością stale rośnie, to dla wielu ludzi ten temat nadal stanowi społeczne tabu. Właśnie dlatego, razem z PSONI Koło w Krośnie zachęcamy do obchodów dzisiejszego dnia, choćby poprzez wyrażenie solidarności z osobami z niepełnosprawnością oraz z osobami je wspierającymi.
Każdego roku 5 maja staje się dla nas dniem szczególnym – to Dzień Godności Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną. To nie tylko święto w kalendarzu, ale przede wszystkim silny sygnał dla społeczeństwa: jesteśmy tu, jesteśmy częścią tej samej wspólnoty i dzielimy te same marzenia.
Osoby z niepełnosprawnością intelektualną kochają, realizują swoje pasje, przeżywają sukcesy i mierzą się z trudnościami z taką samą intensywnością jak każdy z nas. Ich pragnienie nauki, pracy i aktywnego poznawania świata jest motorem do działania, który nie powinien być hamowany przez żadne bariery.
Świętując ten dzień, chcemy głośno powiedzieć, że szacunek i godność nie są zależne od stopnia sprawności. Dla nas godność to codzienność: to realna szansa na edukację, prawo do podjęcia pracy oraz poczucie, że jest się akceptowanym i kochanym dokładnie takim, jakim się jest – czytamy na stronie PSONI Koło w Krośnie.
Zapraszamy Państwa, abyście wspólnie z nami budowali świat, w którym wsparcie i zrozumienie są naturalnym odruchem każdego człowieka – zachęcają pracownicy i wolontariusze.
Jak możecie dołączyć do wspólnego świętowania 5 maja? To proste, wystarczy, że:
- Założycie coś pomarańczowego – może to być koszulka, apaszka, a nawet drobny akcent jak wstążka czy czapka. Niech ten energetyczny kolor zabawi Krosno i okolice.
- Udostępnicie wiadomość o Dniu Godności na swojej stronie internetowej lub profilu społecznościowym. Niech o tym święcie dowie się jak najwięcej osób.
- Zrobicie radosne zdjęcie lub nagrajcie krótki filmik, pokazując, jak świętujecie i wspieracie osoby z niepełnosprawnością intelektualną.
- Opublikujecie swoje materiały na własnym profilu oraz pod postem na: www.facebook.com/psoni.krosno koniecznie dodając hasztagi: #dziengodnosci2026, #5maja, #GodnoscToWspolnePrawo, #PSONIKrosno
- Polubcie profil www.facebook.com/psoni.krosno aby na bieżąco kibicować wszystkim działaniom.
- Powiecie „tak” wyobraźni – mile widziane są własne, kreatywne pomysły na to, jak uczcić ten dzień w Waszych domach oraz w miejscach pracy.
Bądźmy razem w tym dniu, bo GODNOŚĆ JEST W NAS. To nie tylko hasło – to fundament, który nas łączy, bo godność nie jest zależna od stopnia sprawności, lecz jest wspólnym prawem każdego z nas – mówią Ci, którzy na co dzień wspierają osoby z niepełnosprawnością intelektualną.
Dołączamy się do tego apelu! Ale o tym pamiętać trzeba codziennie, nie tylko 5 maja. Cieszy mnie, że niepełnosprawność intelektualna przestaje być społecznym tabu, że „takie” osoby możemy zobaczyć w sklepie, restauracji, a nawet na scenie Regionalnego Centrum Kultur Pogranicza – mówi Gaba Pawłowska z Fundacji PASJONAUCI. Kilka lat temu nagraliśmy filmik o Środowiskowym Domu Samopomocy w Krośnie, kto jeszcze nie widział, zapraszam:
Grafika: Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Krośnie